استفاده از خدمات نرم افزاری ابری بخش جدایی ناپذیر کسب و کارهای امروزی است و در سالهای اخیر هم استفاده از این خدمات گسترش چشمگیری داشته است. نرمافزارهای حسابداری آنلاین، سامانههای مدیریت ارتباط با مشتری (CRM)، ابزارهای مدیریت پروژه و انواع خدمات ذخیرهسازی داده، همگی نمونههایی از خدماتی هستند که بر بستر فضای ابری ارائه میشوند.
استقبال روزافزون از این خدمات و گسترش روزافزون آنها به دنیال این استقبال، نیاز و ضرورت وجود چارچوبهای حقوقی دقیق و شفاف را بیش از پیش نمایان کرده است؛ یکی از بهترین این چارچوب ها که در قالب آن میتوان از حقوق ارائه دهندگان و کاربران این خدمات بیشترین محافظت را به عمل آورد «قراردادهای ارائه خدمات نرمافزاری ابری» می باشد.
یکی از رایج ترین اشتباهات در این حوزه استفاده از قراردادهای عمومی یا غیرتخصصی است که میتواند ریسکهای جدی حقوقی و تجاری برای طرفین بههمراه داشته باشد. با توجه به ماهیت فنی و پیچیدگیهای حقوقی قراردادهای ارائه خدمات نرمافزاری ابری، تنظیم این نوع قراردادها نیازمند دانش تخصصی و تجربه عملی در حوزه فناوری و حقوق کسبوکارهای دیجیتال است. مؤسسه حقوقی کریمی و همکاران با بهرهمندی از تیمی متخصص در حوزه قراردادهای فناوری و خدمات نرمافزاری، آماده ارائه مشاوره و خدمات حقوقی تخصصی در زمینه تنظیم، بررسی و اصلاح قراردادهای نرمافزاری ابری و همراهی کسبوکارها در این مسیر میباشد.
تعریف
در یک تعریف ساده قرارداد ارائه خدمات نرمافزاری ابری، قراردادی است که بهموجب آن ارائهدهنده متعهد میشود دسترسی کاربر یا مشتری را به یک نرمافزار یا خدمت نرمافزاری مستقر بر زیرساخت ابری فراهم نماید.
تفاوت با قرارداد فروش نرمافزار سنتی
در نگاه اول ممکن است که این قراردادها با قراردادهای فروش نرم افزار سنتی مشتبه شده و چنین پنداشته شود که هردوی این قراردادها محتوا و هدف یکسانی دارند این در حالیست که در قرارداد فروش نرمافزار سنتی، نرمافزار بهصورت یک محصول مشخص تحویل خریدار شده و وی شخصا عهده دار نصب آن می باشد. اما در خدمات نرمافزاری ابری، انتقال مالکیت وجود ندارد و نرمافزار در اختیار ارائهدهنده باقی میماند و کاربر صرفاً با اتصال به اینترنت و صرفا از طریق آنلاین به آن دسترسی پیدا میکند. این تفاوت های ماهوی، آثار حقوقی مهمی در زمینه مسئولیتها، پشتیبانی، امنیت اطلاعات و نحوه فسخ قرارداد ایجاد میکند و شناخت آنها می تواند از بروز اشتباه و همچنین چالش های حقوقی احتمالی جلوگیری کند.
ارکان اصلی قراردادهای ارائه خدمات نرم افزاری ابری
علاوه بر مشخصات طرفین و مبلغ و مدت قرارداد که از جمله ارکان مهم و اساسی تمامی قراردادهاست، برخی از ارکان این قرارداد اهمیت ویژه ای دارد. این ارکان مهم و جزئیات آنها به شرح ذیل می باشد:
تعهدات اصلی ارائهدهنده خدمات
در قراردادهای خدمات نرمافزاری ابری، ارائهدهنده معمولاً تعهداتی از جمله فراهمسازی دسترسی پایدار به سرویس، نگهداری و بهروزرسانی نرمافزار، ارائه پشتیبانی فنی و حفظ امنیت و محرمانگی دادههای کاربران را بر عهده دارد. یکی از مهمترین بخشهای این قراردادها، تعیین «سطح خدمات» یا SLA است که در آن میزان دسترسپذیری سرویس، زمان پاسخگویی به مشکلات و پیامدهای نقض تعهدات مشخص میشود.
تعهدات کاربر یا مشتری
در مقابل، کاربر نیز متعهد به استفاده صحیح و قانونی از نرمافزار، رعایت شرایط مجوز استفاده، پرداخت هزینهها در مواعد مقرر و خودداری از هرگونه سوءاستفاده یا نقض حقوق مالکیت فکری ارائهدهنده است. عدم رعایت این تعهدات میتواند منجر به تعلیق یا قطع خدمات و حتی فسخ قرارداد شود.
امنیت دادهها و محرمانگی اطلاعات
موضوع امنیت اطلاعات و محرمانگی دادهها از حساسترین بخشهای قرارداد خدمات نرمافزاری ابری است و اهمیت این امر از آنجایی ناشی میشود که دادههای کاربران بر روی سرورهای ارائهدهنده ذخیره میشود، پیشبینی مسئولیتها در صورت نقض امنیت، از دست رفتن دادهها یا دسترسی غیرمجاز، نقش مهمی در کاهش ریسکهای حقوقی و ایجاد اعتماد میان طرفین دارد.
فسخ قرارداد و قطع خدمات
شرایط فسخ، تعلیق یا خاتمه قرارداد از دیگر بخشهای کلیدی این نوع قراردادهاست. تعیین دقیق مواردی مانند قطع سرویس به دلیل عدم پرداخت، نقض تعهدات، یا پایان مدت قرارداد، بههمراه تکلیف دادههای کاربر پس از خاتمه همکاری، از بروز اختلافات جدی در آینده جلوگیری میکند.
اهمیت قراردادهای ارائه خدمات نرم افزاری
با توجه به پیچیدگیهای فنی و حقوقی خدمات نرمافزاری ابری، استفاده از قراردادهای عمومی یا نمونههای غیرتخصصی میتواند ریسکهای قابل توجهی برای طرفین ایجاد کند. تنظیم دقیق و متناسب این قراردادها، ضمن شفافسازی حقوق و تعهدات، زمینهای امن برای توسعه همکاریهای تجاری در بستر دیجیتال فراهم میآورد.
قرارداد ارائه خدمات نرمافزاری ابری، ستون فقرات تعاملات حقوقی در حوزه نرمافزارهای آنلاین است. توجه به موضوعاتی مانند مجوز استفاده، سطح خدمات، امنیت دادهها و شرایط فسخ، تضمینکننده امنیت حقوقی طرفین و پیشگیری از اختلافات پرهزینه خواهد بود. برای تنظیم یا بررسی قراردادهای ارائه خدمات نرمافزاری ابری و اطمینان از انطباق آنها با الزامات قانونی و نیازهای کسبوکار، بهرهگیری از مشاوره تخصصی حقوقی امری ضروری است. در همین راستا مؤسسه حقوقی کریمی و همکاران با تیمی متخصص در حوزه قراردادهای فناوری و کسبوکارهای دیجیتال، آماده ارائه خدمات تخصصی در این زمینه میباشد.